Van ArcelorMittal Gent tot Kyoto

Internationale afspraken
In het Protocol van Kyoto (1997) is afgesproken dat de industrielanden die zich ertoe verbinden, hun globale uitstoot van de zes  broeikasgassen  tegen 2008-2012 (d.w.z. het gemiddelde over die vijf jaar) met 5,2% zullen terugdringen ten opzichte van 1990. Koolstofdioxide (CO2) behoort tot die 6 broeikasgassen. Vooral en bijna uitsluitend dit broeikasgas is relevant voor de staalindustrie.

De Europese Unie heeft zich geëngageerd tot een reductie met 8%. Binnen Europa is de te leveren inspanning verdeeld over de lidstaten: zo heeft België zich verbonden tot een reductie van 7,5%, wat een zeer ambitieus engagement is. Enerzijds lag de uitstoot in 1999 al zo’n 11% hoger dan in 1990, wat de werkelijk te realiseren vermindering dus op 18,5% brengt. Anderzijds is België een kleine lidstaat met een grote bevolkingsdichtheid en een geconcentreerde (basis)industrie. De Belgische inspanning is in maart 2004 verdeeld tussen Vlaanderen, Wallonië en Brussel.

De verdeling houdt rekening met CO2-equivalenten. De verschillende broeikasgassen leveren immers een verschillende bijdrage tot het broeikaseffect. Eén ton methaan heeft bijvoorbeeld hetzelfde effect als 21 ton CO2. Bovenstaande tabel houdt ook rekening met de flexibele instrumenten. Landen kunnen die inzetten om hun Kyoto-doelstellingen te bereiken. Het kan gaan om de verhandeling van emissierechten tussen landen, om het opzetten van projecten in landen met een opkomende economie of om het opzetten van projecten in ontwikkelingslanden.



Hoe en waar ontstaat CO2 in het staalproductieproces?

Door de aard van het productieproces  (klassieke hoogovenroute)  komt bij de productie van staal een grote hoeveelheid CO2 vrij. Het vloeibare ruwijzer is immers het resultaat van het reducerend smelten van ijzererts, waarbij koolstof fungeert als reductiemiddel. Koolstof is afkomstig uit kolen, die als cokes of poederkool in het hoogovenproces ingezet worden. Een groot gedeelte van de koolstof verlaat de hoogovens als koolstofmonoxide (CO). CO zal uiteindelijk omgezet worden in CO2.

Dankzij de energiebesparingen van de jongste decennia ligt de CO2-productie bij ArcelorMittal Gent per geproduceerde hoeveelheid staal dicht bij het thermodynamische minimum. Een nieuwe technologische doorbraak in het klassieke staalproductieproces is nog toekomstmuziek. De enige oplossing momenteel om de CO2-uitstoot te verminderen, is meer schroot in te smelten in de convertor. De recyclage van schroot volstaat echter niet om aan de mondiale behoefte aan staal te voldoen en houdt ook een aantal beperkingen in op het vlak van de productkwaliteit. De productie van “nieuw” staal, vertrekkend van ijzererts dat wordt gereduceerd door middel van kolen, blijft dus nog altijd noodzakelijk.



Gevolgen van Kyoto voor ArcelorMittal Gent

In januari 2005 is een Europese markt voor verhandelbare emissierechten geopend. In grote lijnen houdt dat in dat energie-intensieve bedrijven zoals ArcelorMittal Gent rechten krijgen om een beperkte hoeveelheid CO2 uit te stoten (1 recht = 1 ton CO2). Bedrijven die dan te weinig of te veel van die rechten hebben in vergelijking met hun werkelijke uitstoot zouden er respectievelijk moeten bijkopen of mogen verkopen op een gecontroleerde markt.

ArcelorMittal Gent is in september 2003 toegetreden tot het Vlaamse Energieconvenant. Daarmee hebben we ons geëngageerd om uiterlijk tegen 2012 tot de wereldtop m.b.t. efficiënt energiegebruik te behoren. Aangezien de CO2–uitstoot zeer nauw samenhangt met het energieverbruik, komt dat engagement ook de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen ten goede.

De Vlaamse overheid van haar kant verbindt zich ertoe om ArcelorMittal Gent geen andere CO2- of energieverplichtingen op te leggen. Die verbintenis houdt onder andere in dat we voldoende emissierechten krijgen, ook als de productie in de toekomst verder toeneemt.



Energie-efficiënt staal produceren: waar staat ArcelorMittal Gent nu?

Energiezuinig werken is niet nieuw voor ArcelorMittal Gent: ons specifiek energieverbruik is nu al met ongeveer 20% gedaald in vergelijking met 1980.

In het kader van het Energieconvenant ging een onafhankelijke consultant in 2003 en nogmaals in 2007 na hoe goed ArcelorMittal Gent op energievlak presteert in vergelijking met de wereldtop. De wereldtop is een fictief modelbedrijf dat de meest energie-efficiënte productie-installaties ter wereld, uit verschillende staalbedrijven, groepeert tot één virtueel ideaal bedrijf: de wereldtop. Het gaat om energieverbruiken per ton  "productmix" , waarbij ook de volledige productiestroom in de koudwalserijen en de diverse bekledingslijnen in rekening werd gebracht.



Benchmarkstudie: resultaat

ArcelorMittal Gent heeft een energieplan opgesteld om blijvend beter te zijn dan de wereldtop en om in 2012 een specifiek energieverbruik van maximaal 21,06 GJ/ton productmix te bereiken.

Dat energieplan omvat volgende maatregelen:

  • het optimaliseren van de materiaalrendementen;
  • het beperken van de fijnsinter die in de sinterfabrieken wordt gerecycleerd;
  • het verhogen (hoeveelheid; temperatuur) van het warmladen van plakken in de warmwalserij;
  • een installatie in dienst nemen om convertorgas te recupereren.

Daarnaast kunnen een nauwgezette opvolging van het energieverbruik, het minimaliseren van de hoeveelheid reductiemiddelen in de hoogovens, het verbeteren van de brandstofinzet in de sinterfabrieken, het verbeteren van de efficiëntie van verbrandingsprocessen… bijkomende energiewinsten opleveren. Het Verificatiebureau van de Vlaamse Overheid heeft de benchmarkstudie en het energieplan goedgekeurd.



En de toekomst?

De stipte uitvoering van het Vlaamse Energieconvenant, zowel door ArcelorMittal Gent als door het Vlaamse Gewest, vormt een garantie voor onze groei de komende jaren: enerzijds levert ArcelorMittal Gent blijvend inspanningen om energie-efficiënt staal te maken en anderzijds beloont de Vlaamse overheid die inspanningen door onder andere aan ArcelorMittal Gent voldoende emissierechten te geven in verhouding tot de verwachte productie.

Zeker is dat de CO2-uitstoot ook op langere termijn een belangrijke uitdaging voor de (Europese) staalindustrie zal blijven, gezien de staalproductie via de hoogovenroute momenteel onvermijdelijk CO2-intensief is. Ondertussen verricht  ArcelorMittal samen met andere staalbedrijven fundamenteel technologisch onderzoek om de hoeveelheid CO2-uitstoot per geproduceerde hoeveelheid staal te reduceren. Dat onderzoeksproject luistert naar de naam ULCOS of “Ultra Low CO2 Steelmaking”.